Παιχνίδια με σωματική επαφή

 

Πολλές φορές μπορεί να έχετε σκεφτεί τι μπορεί να είναι αυτό που θα κάνει εσάς και το παιδί σας με διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή να έρθετε σε επαφή και να διασκεδάσετε.

Αν το παιδί σας δυσκολεύεται να παίξει μαζί σας όταν παίζει με τα παιχνίδια του, τότε πρέπει να σκεφτείτε πως οι πιο διαδραστικές στιγμές που μπορείτε να περάσετε με το παιδί όταν παίζετε, και αυτές  είναι  όταν παίζετε μαζί του χωρίς παιχνίδια . Σχεδόν όλα τα παιδιά αγαπούν τέτοιες φυσικές δραστηριότητες όπως να τα γαργαλάτε, να τα κρατάτε να πηδήξουν ψηλά , και να τα γυρίζεται γύρω γύρω . Αν καταφέρετε να τα περνάτε καλά παίζοντας με το παιδί σας χωρίς παιχνίδια, αυτού του είδους η διάδραση  θα γίνει πιο εύκολη και έτσι θα υπάρχουν περισσότερες ευκαιρίες για επικοινωνία .

Τέτοια παιχνίδια μαθαίνουν στα παιδιά πως να επικοινωνούν, γιατί και εσείς και το παιδί χρειάζεται να έχετε και να παίρνετε τη σειρά σας προκειμένου να παίξετε το παιχνίδι.

Το να παίζει παιχνίδια με τα οποία έρχεται σε επαφή με ανθρώπους το παιδί, μαθαίνει να :

  • δείχνει προσοχή σε εσάς και να αντιγράφει αυτό που κάνετε ώστε να το επαναλάβει όταν έρθει η σειρά του .
  • σας δίνει την ευκαιρία να παίρνετε ο καθένας τη σειρά του όταν πρέπει
  • αρχίζει το παιχνίδι
  • τελειώνει το παιχνίδι

Είναι πιο εύκολο στα παιδιά να πάρουν τη σειρά τους σε παιχνίδια που παίζουν με ανθρώπους διότι :

  • Έχουν επαναλαμβανόμενες κινήσεις, ήχους και λέξεις
  • Το παιδί αναγνωρίζει ποτέ είναι η σειρά του να παίξει άρα και πότε να την πάρει
  • Είναι διασκεδαστικό για το παιδί να κινείται κρατά τη διάρκεια του παιχνιδιού

Συχνά ο καλύτερος τρόπος να δημιουργήσετε μια τέτοια δραστηριότητα είναι να παρατηρήσετε το παιδί σας και έπειτα να το καλέσετε να παίξει.

Όταν παίζετε και έρχεστε σε επαφή με το παιδί σας

Χρειάζεστε ένα παρτενέρ για διάφορες δραστηριότητες – και ο κάθε παρτενέρ πρέπει να παίρνει μέρος την κατάλληλη στιγμή! Και τα παιχνίδια που παίζετε με τα παιδιά σας και έρχεστε σε επαφή είναι σαν ένας χορός. Είναι πολύ διασκεδαστικές δραστηριότητες για το παιδί, αλλά και απαιτούν αρκετή εξάσκηση προτού ο κάθε παρτενέρ καταφέρει να παίρνει μέρος την κατάλληλη ώρα αλλά και να πράττει σωστά αυτό που πρέπει να κάνει:

 

  • Προσφέρετε ευκαιρίες  στο παιδί σας ώστε να πάρει τη σειρά του.
  • Δώστε έναυσμα στο παιδί σας για να πάρει τη σειρά του.
  • Διασκεδάστε ! και συνεχίστε !

 

Επαναλάβετε αυτό που λέτε και αυτό που κάνετε:

  • Όταν ξεκινάτε το παιχνίδι
  • Κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού
  • Όταν τελειώνετε το παιχνίδι
  • Επαναλάβετε το παιχνίδι συχνά και αφήστε το παιδί να παίξει το ίδιο παιχνίδι και με άλλα άτομα

 

Επαναλάβετε αυτό που λέτε όταν ξεκινάτε το παιχνίδι

Τα παιχνίδια για τα οποία μιλάμε είναι αυτά τα οποία παίζετε και έρχεστε σε φυσική επαφή με το παιδί σας και όχι όταν παίζετε με παιχνίδια αντικείμενα.   Κατά την έναρξη τους, τα παιχνίδια αυτά χρειάζονται έναν αναγνωρίσιμο τρόπο – συγκεκριμένες λέξεις τις οποίες το παιδί να συνδέει με το παιχνίδι. Να  ξεκινάτε το παιχνίδι με τον ίδιο τρόπο κάθε μέρα, ώστε το παιδί σας να μάθει τι πρόκειται να συμβεί. Δώστε του ένα πρότυπο (λεκτικό, κτλ) με το οποίο στο τέλος θα το κάνει να ζητήσει να παίξει από μόνο του.

Αν αλλάζετε κάθε φορά αυτό που λέτε (πχ ¨τώρα θα σε πιάσω!¨, και την επόμενη φορά ¨ας παίξουμε κυνηγητό!¨) , τότε δυσκολεύετε το παιδί στο να καταλάβει ποια ομάδα λέξεων είναι αυτή που σημαίνει την έναρξη του παιχνιδιού.

Μπορείτε να φωνάξετε το παιδί με το όνομα του προκειμένου να του τραβήξετε την προσοχή αλλά σιγουρευτείτε για το αν πως περιμένετε κάποια δευτερόλεπτα πριν του πείτε να έρθει να παίξει. Αυτό θα αποτρέψει το παιδί να σκεφτεί πως όνομά του είναι μέρος των οδηγιών.

Αν το παιδί χρησιμοποιεί εικόνες για να επικοινωνήσει, τότε φτιάξτε μια εικόνα που να αναπαριστά το αγαπημένο του παιχνίδι. Το παιδί μπορεί να σας ζητά να παίξετε το παιχνίδι με το να σας δώσει την εικόνα.

 

  • Επαναλάβετε αυτό που λέτε και που κάνετε όταν παίζετε το παιχνίδι

Αν λέτε και κάνετε κάθε φορά τα ίδια όταν παίζετε με το παιδί, τότε το παιδί μπορεί να μάθει το ¨σενάριο¨, όπως ο ηθοποιός μαθαίνει το κομμάτι του με το να κάνει πρόβες ξανά και ξανά μέχρι να αποθηκευτεί για τα καλά στη μνήμη του. Με εξάσκηση, το παιδί θα περιμένει πότε είναι η σειρά του ώστε να την πάρει, αλλά αντίστοιχα θα μάθει και  πότε είναι η δική σας σειρά. Για παράδειγμα κάθε φορά που θέλετε να δώσετε το σύνθημα στο παιδί σας για να πάρει τη σειρά του στο παιχνίδι, μπορείτε να πείτε ¨ένα, δύο, τρία.¨ και να αφήσετε το παιδί να συνεχίσει τη φράση λέγοντας για παράδειγμα¨πάμε!¨. Μπορείτε επίσης να επαναλάβετε άλλες φράσεις όπως ¨Έτοιμοι; Πάμε!¨ ή φτιάξτε τις δικές σας φράσεις  όπως ¨τώρα ο/η (το όνομα του παιδιού) πάει ψηλάαα!” .

Όταν το παιδί παίζει παιχνίδια μαζί σας, να εναλλάσσετε συχνά τη σειρά και να κάνετε μικρές παραλλαγές στο παιχνίδι ώστε κάθε φορά να μαθαίνει κάτι νέο. Αυτό μην το κάνετε όμως στην αρχή γιατί τότε είναι σημαντικό να διατηρείτε τα πράγματα όσο είναι το δυνατόν πιο προβλέψιμα.

 

  • Επαναλάβετε αυτά που είπατε και κάνετε στο τέλος του παιχνιδιούΌπως στην αρχή του κάθε παιχνίδι χρειάζεται ένα χαρακτηριστικό τρόπο να ξεκινήσει, έτσι και στο τέλος του χρειάζεται έναν αντίστοιχα ιδιαίτερο τρόπο που θα σημάνει τη λήξη του. Χωρίς ένα Τέλος το παιδί μπορεί ξαφνικά να φύγει από το παιχνίδι όταν βαρεθεί να κλάψει για να σας δείξει πως δεν θέλει να παίξει άλλο. Αν όμως χρησιμοποιήσετε συγκεκριμένες σας ενέργειες και λέξεις για να λήγουν το παιχνίδι με τον ίδιο τρόπο κάθε φορά, το παιδί θα μάθει πως υπάρχει τρόπος πέρα από το κλάμα για να δείξει στους άλλους πως δεν θέλει να παίξει άλλο και πρέπει να λήξει το παιχνίδι. Είναι σημαντικό να λέτε και να κάνετε κάθε φορά τα ίδια στο τέλος του παιχνιδιού. Για παράδειγμα, σηκώστε Τα χέρια σας και φωνάξτε ¨γιούπι!¨ και μετά πείτε ¨τέλος¨ ή ¨πάει¨ . Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε και οποιοδήποτε νόημα για να δείξετε πως το παιχνίδι τελείωσε όπως είχατε συμφωνήσει. Ίσως θέλετε να σκεφτείτε να χρησιμοποιήσετε ένα ιδιαίτερο νόημα χρησιμοποιώντας τα χέρια σας ή και συνδυασμό με συγκεκριμένες λέξεις όπως πολύ συχνά κάνουν και οι δασκάλες στο νηπιαγωγείο για να δείξουν πως μία δραστηριότητα πρέπει να τελειώσει. Ίσως θελήσετε να χρησιμοποιήσετε εικόνες για να τερματίσετε τα παιχνίδια σας. Για παράδειγμα, μπορείτε να βάζετε την εικόνα του παιχνιδιού που έχει ολοκληρωθεί πίσω στη θέση της .

     

  • Επαναλάβετε το ίδιο παιχνίδι συχνά και με διαφορετικά άτομα
    Εκτός από το να επαναλαμβάνετε τις ίδιες λέξεις και ενέργειες κάθε φορά που παίζετε ένα συγκεκριμένο παιχνίδι, επαναλάβετε το παιχνίδι πολλές φορές μέσα στη μέρα και με διαφορετικά άτομα. Θέλετε από το παιδί να γενικεύσει ή να μεταφέρει αυτά μαθαίνει κατά τη διάρκεια του παιχνίδι μαζί σας με άλλους ανθρώπους αλλά και σε παρόμοιες καταστάσεις.

 

  • Προσφέρετε ευκαιρίες στο παιδί σας ώστε να πάρει τη δική του σειρά
  • Σχεδιάστε ποτέ θα δώσετε στο παιδί την σειρά του
  • Σχεδιάστε το πότε μπορεί το παιδί να πάρει τη σειρά του
  • Προσφέρετε νέες ευκαιρίες για εναλλαγή σειράς καθώς το παιδί εξελίσσεται

 

Σχεδιάστε πότε θα δώσετε στο παιδί την σειρά του
Όταν αρχίσετε να παίζετε παιχνίδια με τα οποία έρχεστε σε επαφή με το παιδί σας, εσείς και το παιδί σας διασκεδάζετε πολύ. Και επειδή διασκεδάζετε, ίσως μπείτε στον πειρασμό να συνεχίσετε να παίζετε το παιχνίδι με τον ίδιο τρόπο.

Αλλά αν συνεχίσετε να γαργαλάτε το παιδί σας ή να του τσιμπάτε την κοιλίτσα χωρίς να του δώσετε την ευκαιρία να κάνει κάτι παραπάνω εκτός από το να περάσει καλά, τότε δεν πρόκειται να μάθει τίποτα. Χρειάζεται να σταματήσει το παιχνίδι σε κάποια σημεία, ώστε να κάνετε το παιδί να επικοινωνήσει και να πάρει και αυτό μέρος. Για παράδειγμα όταν το παιδί κάθεται στα πόδια σας και το κουνάτε μπροστά και πίσω, δεν έχει την ευκαιρία να πάρει σειρά σε κάτι, γι’ αυτό πρέπει να σταματήσετε μετά από κάποιες φορές που θα κουνήσετε το παιδί και να περιμένετε με τρόπο που θα του δείξετε πως περιμένετε να κάνει κάτι. Μπορεί να μην είστε σίγουροι για το τι θα κάνει το παιδί για να σας δείξει πως θέλει να συνεχίσετε, αλλά θα καταλάβετε αμέσως μόλις κάνει κάτι. Αν δώσετε στο παιδί την ευκαιρία, θα ζητήσει να συνεχίσετε το παιχνίδι μετά να κουνιέται πάνω κάτω ή με το να κάνει κάποιο ήχο.

Για να βοηθήστε το παιδί σας να πάρει τη δική του σειρά, θα χρειαστεί να του προσφέρετε μία ευκαιρία να πάρει τη σειρά του σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή στο παιχνίδι, αλλά και σε συγκεκριμένο μέρος κάθε φορά που θα παίζετε μαζί, μέχρις ότου να το καταφέρνει με συνέπεια. Για παράδειγμα, αν δεν περιμένετε να κάνει κάτι το παιδί την επόμενη φορά που θα το κουνάτε και θα το παίζετε στα πόδια σας, τότε δεν θα έχει     την ευκαιρία να εξασκηθεί στο να παίρνει τη σειρά του.

 

Σχεδιάστε πότε μπορεί το παιδί να πάρει τη σειρά του

Το πότε και πως μπορεί το παιδί να πάρει σειρά στο παιχνίδι εξαρτάται από το επικοινωνιακό του στάδιο. Το να αναγνωρίσετε αυτά τα στάδια απαιτεί κάποια έρευνα και δουλειά από την πλευρά σας. Αν το παιδί σας βρίσκεται στο αρχικό στάδιο επικοινωνίας, μπορεί να κάνει διάφορα πράγματα όταν περιμένετε από αυτό να πάρει τη σειρά του. Οτιδήποτε κι αν κάνει, αντιμετωπίστε το σαν εννοεί πως είναι σειρά του. Αν το παιδί σας δεν κάνει τίποτα, δείξτε του τι πρέπει να κάνει, κάνοντάς το εσείς .

Στο προηγούμενο παράδειγμα το παιδί μπορεί να μην μπορούσε να ζητήσει να συνεχίσει να παίζει στα πόδια σας, αλλά όταν παρατηρήσετε και περιμένετε σύντομα θα ανακαλύψετε πως το στριφογύρισμα του σώματος του παιδιού μπορεί να είναι ένας τρόπος για να δείξει πως θέλει να συνεχίσετε. Ένα παιδί που βρίσκεται στο  στάδιο επικοινωνίας που ζητά αυτό που θέλει ίσως κάνει κάποιο ήχο αντί να στριφογυρίζει το σώμα του. Ενα παιδί που βρίσκεται στο πρώιμο επικοινωνιακό στάδιο ίσως κάνει τις ίδιες κινήσεις και πει τις ίδιες λέξεις που είπατε και εσείς. Τώρα, το παιδί που βρίσκεται στο συμμετοχικό στάδιο, θα ζητήσει άλλον ένα γύρο παιχνιδιού με πολλούς τρόπους και διαφορετικούς τρόπους, όπως και θα προτείνει αλλαγές στο παιχνίδι.

Προσφέρετε νέες ευκαιρίες για εναλλαγή σειράς καθώς το παιδί εξελίσσεται
Καθώς παίζεται το παιχνίδι ξανά και ξανά, το παιδί σας θα βρίσκει πια ευκολότερο το να παίρνει τη σειρά του, και ο τρόπος που παίρνει τη σειρά του θα αλλάξει καθώς προοδεύει η επικοινωνιακή του ανάπτυξη. Για παράδειγμα, το παιδί μπορεί να εξελιχθεί από το κοίτα απλά γύρω του ή να κινεί το σώμα του στο να πει κάποια λέξη. Για να το βοηθήσετε να προχωρήσει, προσθέστε καινούρια στοιχεία στο παιχνίδι που θα αλλάξουν το γιατί και το πώς το παιδί εναλλάσσει τη σειρά του με τη δίκη σας. Στο τέλος πρέπει να παρέχετε την ευκαιρία στο παιδί να ξεκινήσει το παιχνίδι από μόνο του, και να πάρει δηλαδή το ρόλο το ίδιο το ρόλο του εκκινητή. Θα διαπιστώσετε πως ο τρόπος που παίζατε με το παιδί σας το ίδιο παιχνίδι πριν τρεις μήνες, και ο τρόπος που παίζεται το ίδιο παιχνίδι σήμερα, παρουσιάζει εκπληκτικές διαφορές και θεαματικές αλλαγές.

Δείξτε πιο φυσικά σημάδια στο παιδί όταν αποκτήσει οικειότητα με το παιχνίδι

Όσο το παιδί γνωρίζει το παιχνίδι, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε πιο φυσικά σημάδια για να το δείξετε πότε πρέπει να πάρει τη σειρά του-σταματήστε, γείρετε μπροστά και κοίταξε το σαν να περιμένετε κάτι. Αυτά τα σημάδια θα επιτρέψουν στο παιδί να μάθει πότε πρέπει να πει και να κάνει κάτι ειδικά αν έχει ήδη η έχει ακούσει το ίδιο από εσάς.
Με τον καιρό που το παιδί εξοικειώνεται με το παιχνίδι, θα είναι πιο εύκολο για αυτό να ¨γεμίζει τα κενά¨ ιδιαίτερα αν έχει δει πριν από εσάς να λέτε ή να κάνετε αυτό που το παιδί πρέπει να κάνει. Για παράδειγμα να μετράτε ¨ένα, δυο, τρία..!¨ δυνατά και χρησιμοποιώντας τα δάχτυλά σας πριν το γαργαλήσετε ή προτού καβαλήσει τα γόνατα σας, αυτό θεωρείται ένα σημάδι. Την επόμενη φορά που θα δείξετε με το δάχτυλό σας το ¨ένα¨ μπορεί να αντιγράψει την κίνηση σας δείχνοντας δύο δάχτυλα για να πει ¨δύο¨.

Αν δίνετε στο παιδί σας ευκαιρίες να επικοινωνήσει όπως κάνοντάς πράγματα που δεν τα περιμένει η προσφέροντάς του επιλογές μέσα στο παιχνίδι, το δίνετε επιπλέον σημάδια που θα το βοηθήσουν να βρει καινούργιους τρόπους να εναλλάσσει τη σειρά του αλλά και να παίρνει το ίδιο μέρος.

Διασκεδάστε! Και συνεχίστε!

  • Να είστε ζωντανοί και ζωηροί
  • Κάντε την αλληλεπίδραση να διαρκέσει όσο το δυνατόν περισσότερο

Όσο το παιδί σας έχει καλή διάθεση και περνάει καλά, τόσο θα πρέπει και το παιχνίδι με κρατήσει περισσότερο. Όσο περισσότερο παίζει το παιδί, τόσες περισσότερες ευκαιρίες θα έχει για να μάθει . Σιγουρευτείτε πως το παιδί σας διασκεδάζει με το να επιλέξει ένα παιχνίδι που του αρέσει. Στα περισσότερα παιδιά αρέσουν τα κινητικά παιχνίδια. Σκεφτείτε τι του αρέσει σύμφωνα με τις αισθητηριακές του προτιμήσεις. Υπάρχουν κάποια παιχνίδια τα οποία διασκεδάσουν πολύ το παιδί και κάποια άλλα που θα το ενθαρρύνουν να δείξει προσοχή σε εσάς.

Αν στο παιδί σας αρέσει να κινείται, δοκιμάστε παιχνίδια τριξίματος, αλογάκι (να ανεβεί στην πλάτη σας και να κάνετε το αλογάκι), κυνηγητό, παιχνίδια στα οποία χοροπηδάει, βαρελάκια, καθώς και να πηδάει πάνω σε μαξιλάρια.

Αν στο το παιδί σας αρέσει η αίσθηση της πίεσης στο σώμα του και στα χέρια του δοκιμάστε:
Παιχνίδια στα οποία κρύβεται, όπως το κρυφτό, χρησιμοποιήστε μαξιλάρια και βαριές κουβέρτες για να βάλετε από πάνω του, αγκαλιές, παιχνίδια αφής, όπως απαλά τσιμπηματάκια, παιχνίδια που έρχεστε σε επαφή τα χέρια σας με του παιδιού, όπως «κόλλα πέντε», περνά περνά η μέλισσα, ω Μαρίαμ Μαριάμ κτλ.

Προσαρμόστε τα παιχνίδια που παίζετε και έρχεστε σε επαφή με το παιδί σας ανάλογα με το στάδιο επικοινωνίας του

Ο τρόπος που παίζετε με τα παιδιά σας παιχνίδια με τα οποία έρχεστε σε φυσική επαφή και αυτό που θέλετε πετύχετε με αυτό του είδους τα παιχνίδια εξαρτάται από το επικοινωνιακό στάδιο που βρίσκεται το παιδί. Όταν παίζετε τέτοια παιχνίδια με το παιδί σας το οποίο βρίσκεται σε αρχικό στάδιο επικοινωνίας, σκοπός σας είναι να το προκαλέσετε ώστε να παίξει το παιχνίδι. Όταν παίζετε το ίδιο παιχνίδι με το παιδί στο στάδιο που το παιδί ζητά αυτό θέλει, τότε προσπαθείτε να κάνετε το παιχνίδι να διαρκέσει όσο το δυνατό περισσότερο. Με ένα παιδί στο πρώιμο επικοινωνιακό στάδιο, είναι σημαντικό να του προσφέρετε ευκαιρίες ώστε να αναπτύξει τις επικοινωνιακές του δεξιότητες. Τέλος όταν παίζετε με ένα παιδί που βρίσκεται στο συμμετοχικό στάδιο επικοινωνίας, σκοπός σας είναι να στραφεί στην λεκτική επικοινωνία και στη συζήτηση.

Πηγή: More than words – Hanen Program for parents of children with autism

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s